مخالف ، بسيار قساوت به خرج مىداده است . آرى ، وى با خويشاوندانش از بنى اميه و خاندان ابى معيط ، رأفت و رقّت فراوان داشت و خيرات مناطق مختلف را به آنها بخشيد و آنان را بر گردن مردم سوار كرد و همهء پستهاى مهم دولت را به آنها واگذار نمود . ( 1 ) 2 - نشانهء دوّم در حالتهاى عثمان اين است كه وى بسيار قبيله‌اى بود و جانش از تمايلات فراوان نسبت به قبيله‌اش مالامال بوده تا آنجا كه آرزو مىكرد كليدهاى فردوس را در اختيار مىداشت تا آنها را به بنى اميه ببخشد . وى آنها را در گرفتن درآمدهاى عمومى ، مقدم مىداشت و ثروت عظيم را در اختيار آنان گذاشت و ميليونها از اموال دولت را به آنها بخشيد و آنان را حاكمان بر سرزمينها و مناطق اسلامى قرار داد و خبرهاى بسيار و پىدرپى به وى مىرسيد از اينكه آنان از حق دور شده و نسبت به مردم ستم كرده و در زمين ، اشاعهء فساد نموده‌اند ، اما وى اعتنايى نمىكرد و هيچ‌گونه تحقيقى در اين موارد ننمود و شكايتهاى تقديم شده بر عليه آنها را رد مىكرد كه ما اين مطلب را با تفصيل بيشترى مورد بحث قرار خواهيم داد . ( 2 ) 3 - نشانهء سوم از حالتهاى عثمان اين است كه وى به ناز و نعمت و زندگى پرزرق‌وبرق ، تمايل داشت و توجهى به سادگى در زندگى و زهد به دنيا نداشت ، آن گونه كه رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله بود . پس زندگى پرزرق‌وبرق همراه با ناز و نعمت براى خود فراهم ساخت و كاخها بنا كرد و براى خود آنچه را مىخواست از بيت المال تصرف كرد و ثروتى گسترده براى خويش فراهم نمود ، بدون اينكه بر خودش هيچ سختگيرى داشته باشد كه امام امير المؤمنين عليه السّلام وى را با اين فرمودهء خويش توصيف فرموده است : « همچون شترى پرخور و شكم برآمده ، همّى جز جمع‌آورى و خوردن بيت المال نداشت » . و اين يكى از موجبات